This post is also available in:

فراتر از یک میراث مشترک؛ اسپانیا و معماری تازه همکاری‌های ایبروآمریکایی

مادرید، ۱ اکتبر ۲۰۲۶ – اسپانیا در آستانه میزبانی سی‌امین اجلاس سران ایبروآمریکایی، مجموعه‌ای از نشست‌های سیاسی، اقتصادی و فناوری را برگزار می‌کند. دامنه این نشست‌ها از هوش مصنوعی و تحول دیجیتال تا کشاورزی، حمل‌ونقل و زنجیره‌های جهانی ارزش را در بر می‌گیرد.

روز پنجشنبه اول اکتبر، دوازدهمین مجمع پارلمانی ایبروآمریکایی با حضور فیلیپه ششم، پادشاه اسپانیا، در کنگره نمایندگان این کشور افتتاح شد. در نگاه اول، تصویر پادشاه در کنار رؤسا و نمایندگان پارلمان‌ها و ردیف پرچم‌ها یک مراسم رسمی است؛ اما بیرون از این قاب، شبکه بزرگ‌تری در حرکت است.

ایبروآمریکا چیست؟

ایبروآمریکا نه اتحادیه‌ای سیاسی مانند اتحادیه اروپاست و نه منطقه آزاد تجاری. این مفهوم بر پیوندهای تاریخی، فرهنگی و زبانی میان اسپانیا، پرتغال و کشورهای اسپانیایی و پرتغالی‌زبان قاره آمریکا بنا شده است.

نخستین اجلاس سران ایبروآمریکایی در سال ۱۹۹۱ در گوادالاخارای مکزیک برگزار شد. امروز، بیش از سه دهه بعد، شبکه‌ای از اجلاس‌ها، نشست‌های وزارتی، نهادهای تخصصی و برنامه‌های همکاری پیرامون آن شکل گرفته است. دبیرخانه کل ایبروآمریکایی (SEGIB) نیز در مادرید مستقر است.

اسپانیا رئیس دائمی این مجموعه نیست. Secretaría Pro Tempore یا دبیرخانه موقت کنفرانس ایبروآمریکایی به‌صورت دوره‌ای میان کشورهای عضو جابه‌جا می‌شود و پس از اجلاس کوئنکا در اکوادور، هماهنگی دوره منتهی به اجلاس ۲۰۲۶ به اسپانیا رسید. اجلاس اصلی ۴ و ۵ نوامبر ۲۰۲۶ در مادرید برگزار می‌شود.

هوش مصنوعی در دستور کار پارلمان‌ها

مجمع پارلمانی ایبروآمریکایی سابقه‌ای بیش از دو دهه دارد و نخستین دوره آن به سال ۲۰۰۵ بازمی‌گردد. آنچه تغییر کرده، موضوع گفت‌وگوهاست. نمایندگان پارلمان‌ها در نشست دوروزه مادرید این موضوعات را بررسی می‌کنند:

• سازگاری پارلمان‌ها با ظهور هوش مصنوعی
• اطلاعات نادرست و قطبی‌شدن جامعه
• برابری جنسیتی
• آینده دیپلماسی پارلمانی

در سال ۱۹۹۱ کمتر کسی تصور می‌کرد هوش مصنوعی روزی به موضوع گفت‌وگوی پارلمان‌های ایبروآمریکایی تبدیل شود.

نشست‌های تخصصی در شهرهای مختلف اسپانیا

برنامه امسال به اجلاس سران محدود نیست. هر شهر بخشی از دستور کار را بر عهده گرفته است: کوردوبا میزبان نشست کشاورزی و شیلات، وایادولید میزبان نشست حمل‌ونقل و آلیکانته میزبان برنامه‌های آموزش عالی، علم، فناوری و نوآوری است. پیش‌تر نیز برنامه‌هایی در بارسلونا، هوئلوا، آویلس و تولدو برگزار شده بود.

به این ترتیب، اجلاس دیگر فقط چند ساعت مذاکره در پایتخت نیست؛ دانشگاه‌ها، پارلمان‌ها، وزارتخانه‌ها، تشکل‌های اقتصادی و شهرهای مختلف وارد این فرایند شده‌اند.

نخستین مجمع دیجیتال ایبروآمریکایی

بخش اقتصادی برنامه در اوایل نوامبر پررنگ‌تر می‌شود. در ۳ نوامبر، نخستین مجمع دیجیتال ایبروآمریکایی در مادرید برگزار می‌شود و دولت‌ها، شرکت‌ها، دانشگاه‌ها، جامعه علمی، سازمان‌های بین‌المللی و بانک‌های چندجانبه در آن حضور دارند. چهار محور اصلی این مجمع عبارت‌اند از:

• استعداد و حقوق دیجیتال
• دولت‌ها و سرزمین‌های هوشمند
• امنیت سایبری و زیرساخت‌های حیاتی
• کاربرد و ادغام هوش مصنوعی در شرکت‌ها

موضوعی که اول اکتبر در پارلمان از زاویه حکمرانی بررسی شد، در سوم نوامبر از زاویه شرکت، اقتصاد و تحول دیجیتال دوباره روی میز می‌آید.

شانزدهمین نشست تجاری ایبروآمریکایی

مادرید در ۳ و ۴ نوامبر میزبان شانزدهمین نشست تجاری ایبروآمریکایی خواهد بود که CEOE، CEIB و SEGIB در برگزاری آن مشارکت دارند. رؤسای تشکل‌های کارفرمایی، مدیران شرکت‌ها، کارآفرینان، دانشگاهیان، نهادهای دولتی و سازمان‌های چندجانبه درباره این موضوعات گفت‌وگو می‌کنند: تحول ساختار تولید، زنجیره‌های جهانی ارزش، اشتغال و استعداد، نوآوری باز، دیجیتالی‌شدن، توسعه پایدار و گردشگری پایدار.

CEOE و CEIB در ماه‌های گذشته برای آماده‌سازی این نشست با شرکای خود در آمریکای لاتین در ارتباط بوده‌اند. در برخی از این گفت‌وگوها، علاوه بر افزایش تجارت دوجانبه، همکاری برای حضور مشترک در بازارهای ثالث نیز مطرح شده است.

چرا اسپانیا؟

اسپانیا عضو اتحادیه اروپاست و شرکت‌هایش به بازار واحد اروپا دسترسی دارند. در همان حال، زبان، تاریخ و دهه‌ها حضور بنگاه‌های اسپانیایی در آمریکای لاتین، شبکه‌ای گسترده از ارتباطات در آن سوی اقیانوس اطلس ساخته است. همین موقعیت دوگانه به اسپانیا نقشی متفاوت در فضای ایبروآمریکایی می‌دهد.

با این حال، ایبروآمریکا بازار مشترک یا اتحادیه اقتصادی نیست؛ مقررات، سیاست‌های تجاری و شرایط اقتصادی کشورهای عضو با هم متفاوت است. آنچه وجود دارد یک شبکه ارتباطی و نهادی است و اسپانیا در دوره ۲۰۲۶ تلاش کرده این شبکه را علاوه بر دیپلماسی، به تجارت، فناوری، هوش مصنوعی، نوآوری و زنجیره‌های ارزش پیوند دهد.

چهارمین میزبانی، در جهانی متفاوت

اسپانیا پیش‌تر هم میزبان این اجلاس بوده است: مادرید در ۱۹۹۲، سالامانکا در ۲۰۰۵ و کادیز در ۲۰۱۲. اکنون اجلاس دوباره به مادرید بازمی‌گردد؛ اما در سال ۱۹۹۲ اینترنت تازه در آغاز راه عمومی‌شدن بود و امروز اجلاس درباره هوش مصنوعی، امنیت سایبری و حقوق دیجیتال صحبت می‌کند. شرکت‌ها هم اکنون با اختلال زنجیره تأمین، رقابت بر سر استعداد و بازآرایی تولید در مناطق مختلف جهان روبه‌رو هستند.

از این منظر، سی‌امین اجلاس مادرید آغاز این فرایند نیست؛ نقطه اوج مجموعه‌ای از نشست‌هاست که طی ماه‌های گذشته در نقاط مختلف اسپانیا برگزار شده‌اند. ریاست دوره‌ای می‌آید و می‌رود، اما شبکه‌هایی که در فاصله دو اجلاس میان شرکت‌ها، دانشگاه‌ها، دولت‌ها و نهادهای اقتصادی شکل می‌گیرند، می‌توانند عمری بسیار طولانی‌تر داشته باشند.

نهادهای نام‌برده در این گزارش

• SEGIB (Secretaría General Iberoamericana): دبیرخانه کل ایبروآمریکایی، هماهنگ‌کننده همکاری‌ها و فرایند اجلاس‌های سران، مستقر در مادرید.
• CEOE (Confederación Española de Organizaciones Empresariales): کنفدراسیون سازمان‌های کارفرمایی اسپانیا.
• CEIB (Consejo de Empresarios Iberoamericanos): شورای کارآفرینان ایبروآمریکایی.
• Secretaría Pro Tempore: دبیرخانه یا ریاست موقت دوره‌ای اجلاس که در دوره سی‌ام بر عهده اسپانیاست.

گزارش کامل: وقتی نوبت اسپانیا می‌رسد

عکس: Casa Real

دبیرخانه اتاق مشترک بازرگانی ایران و اسپانیا