This post is also available in:

اجلاس استانبول و درخواست مذاکره با ایران؛ یادداشت دکتر طاهری

دکتر محمد طاهری در یادداشتی که ۵ آبان ۱۴۰۵ در روزنامه اطلاعات منتشر شد، اجلاس استانبول و درخواست مذاکره با ایران را بررسی می‌کند. نشست وزیران خارجه هشت کشور منطقه‌ای و اروپایی روز جمعه ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ در استانبول برگزار شد. موضوع‌هایی مانند جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل، امنیت تنگه هرمز، تحولات یمن و دریای سرخ و پیامدهای ناامنی برای تجارت جهانی در دستور گفت‌وگوها قرار داشت.

حاضران و محورهای اجلاس استانبول

وزیران خارجه ترکیه، عربستان سعودی، پاکستان، مصر، آلمان، فرانسه، انگلیس و ایتالیا در این نشست حضور داشتند. در یادداشت دکتر طاهری، ابتکار برگزاری اجلاس مشترک میان ترکیه و آلمان معرفی شده است. شرکت‌کنندگان بر کاهش تنش و حل اختلاف‌ها از مسیر دیپلماسی تأکید کردند.

به گزارش بیانیه مشترک وزارت خارجه آلمان درباره نشست استانبول، وزیران خارجه درباره جنگ ایران و آمریکا و اسرائیل، یمن، امنیت کشتیرانی و تنگه‌های هرمز و باب‌المندب نیز گفت‌وگو کردند.

تروئیکای اروپا و تجربه برجام

یکی از محورهای یادداشت، حضور آلمان، فرانسه و انگلیس، یا تروئیکای اروپا، در اجلاس است. این سه کشور از طرف‌های مذاکرات هسته‌ای ایران و توافق برجام در سال ۲۰۱۵ بودند. دکتر طاهری یادآوری می‌کند که اروپا پس از خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸، با وجود حمایت سیاسی از توافق، نتوانست راهکاری مؤثر برای اجرای تعهدات اقتصادی و مقابله با پیامدهای تحریم‌های آمریکا فراهم کند. او این تجربه را دلیلی می‌داند که آمادگی تازه اروپا برای مذاکره باید با توجه به توان عملی آن سنجیده شود.

چرا اروپا دوباره از مذاکره می‌گوید؟

دکتر طاهری دو انگیزه احتمالی را برجسته می‌کند: نگرانی از پیامدهای اقتصادی و امنیتی ادامه بحران، و تلاش اروپا برای بازیابی نقش دیپلماتیک خود. از نگاه او، ناامنی در خلیج فارس و اختلال در مسیرهای کشتیرانی می‌تواند بر بازار انرژی و تجارت اثر بگذارد؛ در عین حال، ترکیه و پاکستان در تلاش‌های اخیر برای میانجی‌گری فعال‌تر بوده‌اند.

در گزارش رویترز درباره اجلاس استانبول، هاکان فیدان نسبت به گسترش درگیری در صورت حمله دوباره به ایران هشدار داده و ژان نوئل بارو نیز تشدید درگیری را فاقد برنده دانسته است. یوهان واده‌فول از توافق برای ادامه نشست‌ها و میزبانی آلمان از دور بعد خبر داد.

مذاکره با ایران؛ فرصت همراه با محدودیت

یادداشت، آمادگی اروپا را به‌تنهایی نشانه توانایی آن برای ایفای نقشی مستقل از آمریکا نمی‌داند. از نگاه دکتر طاهری، تجربه برجام پرسش‌هایی درباره میزان پایبندی و توان عملی کشورهای اروپایی ایجاد می‌کند؛ بنابراین، هر توافق تازه‌ای به روشن شدن چگونگی حمایت اروپا از آن نیاز دارد.

در بخش پایانی، دکتر طاهری پیشنهاد می‌کند ایران گفت‌وگو با تروئیکای اروپا را به‌عنوان یکی از گزینه‌های سیاست خارجی بررسی کند، اما این مسیر را بر شناخت محدودیت‌های طرف مقابل و تضمین‌های قابل اتکا بنا بگذارد. او مذاکره را به معنای چشم‌پوشی از حقوق ایران یا اعتماد بی‌قیدوشرط به اروپا نمی‌داند.

این یادداشت همچنین انتخابات پارلمانی اسرائیل در ۲۷ اکتبر و انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا در ۳ نوامبر را از عوامل احتمالی مؤثر بر محاسبات سیاسی می‌داند. جمع‌بندی نویسنده این است که ارزش ابتکار استانبول به تبدیل آمادگی اعلام‌شده اروپا به اقدام عملی و نحوه بهره‌گیری ایران از دیپلماسی برای جلوگیری از گسترش درگیری بستگی دارد.

متن کامل یادداشت

برای مطالعه متن کامل، یادداشت دکتر محمد طاهری در روزنامه اطلاعات را بخوانید.