تحول دیجیتال و هوش مصنوعی؛ موتور محرک نسل جدید کسب‌وکارهای بین‌المللی

نشست «تحول دیجیتال و هوش مصنوعی؛ موتور محرک نسل جدید کسب‌وکارهای بین‌المللی» با تمرکز بر آینده کسب‌وکار، استارتاپ‌ها و نقش هوش مصنوعی در بازطراحی سازمان‌ها برگزار شد.

نشست «تحول دیجیتال و هوش مصنوعی؛ موتور محرک نسل جدید کسب‌وکارهای بین‌المللی» امروز سه‌شنبه ۲۰ مرداد ۱۴۰۵، به همت اتاق مشترک بازرگانی ایران و اسپانیا به صورت حضوری و مجازی در محل سالن بزرگ طبقه ششم ساختمان اصلی اتاق بازرگانی ایران برگزار شد.

این نشست با حضور جمعی از فعالان اقتصادی، مدیران کسب‌وکار، اعضای اتاق مشترک، علاقه‌مندان حوزه فناوری و نوآوری و متخصصان این حوزه برگزار شد و به بررسی نقش تحول دیجیتال، هوش مصنوعی و نوآوری در شکل‌دهی نسل جدید کسب‌وکارهای بین‌المللی پرداخت.

معرفی برنامه Rising UP in Spain

در ابتدای نشست، دکتر محمد طاهری، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و اسپانیا به معرفی برنامه Rising UP in Spain پرداخت؛ برنامه‌ای از سوی ICEX – Invest in Spain که با هدف جذب استارتاپ‌ها و کسب‌وکارهای نوآور بین‌المللی و تسهیل مسیر ورود و استقرار آن‌ها در اسپانیا طراحی شده است.

وی با اشاره به ظرفیت‌های این برنامه توضیح داد که Rising UP in Spain فرصتی برای استارتاپ‌های دارای مدل کسب‌وکار مقیاس‌پذیر و فناوری‌محور است تا ضمن بهره‌مندی از خدمات تخصصی در حوزه‌های حقوقی، اداری و تجاری، با اکوسیستم نوآوری اسپانیا، شتاب‌دهنده‌ها، سرمایه‌گذاران و شرکت‌های فناور این کشور ارتباط برقرار کنند.

دکتر طاهری همچنین با اشاره به اقدامات انجام‌شده از سوی اتاق مشترک بازرگانی ایران و اسپانیا برای معرفی این فرصت به جامعه استارتاپی ایران، اظهار داشت که این اتاق طی هفته‌های گذشته از طریق شبکه‌های ارتباطی خود نسبت به اطلاع‌رسانی این برنامه اقدام کرده و ظرفیت موجود در میان استارتاپ‌های ایرانی را نیز به ICEX – Invest in Spain معرفی کرده است.

وی تأکید کرد که در صورت حضور شرکت‌های ایرانی در میان شرکت‌های منتخب این برنامه، اتاق مشترک بازرگانی ایران و اسپانیا آمادگی دارد در چارچوب مأموریت‌های خود، زمینه ارتباط این شرکت‌ها با شرکای اسپانیایی و مسیر توسعه فعالیت آن‌ها در بازار اسپانیا را تسهیل کند.

از رقابت استارتاپ‌ها تا رقابت کشورها در عصر هوش مصنوعی

در بخش دیگری از سخنان خود، دکتر محمد طاهری، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و اسپانیا، با اشاره به اینکه تحول دیجیتال و هوش مصنوعی تنها یک موضوع فناورانه نیست، بلکه به یکی از مهم‌ترین محورهای رقابت اقتصادی و ژئوپلیتیکی جهان تبدیل شده است، بر ضرورت شناخت روندهای کلان جهانی در این حوزه تأکید کرد.

وی با اشاره به شکل‌گیری دو جریان مهم در عرصه جهانی هوش مصنوعی، یعنی پیمان سیلیکا (Pax Silica) و سازمان همکاری جهانی هوش مصنوعی (World Artificial Intelligence Cooperation Organization – WAICO)، توضیح داد که رقابت آینده کشورها تنها بر سر توسعه مدل‌های هوش مصنوعی نخواهد بود، بلکه بر سر کنترل زنجیره ارزش فناوری، داده، زیرساخت‌های پردازشی، نیمه‌رساناها، انرژی و مواد اولیه حیاتی شکل خواهد گرفت.

پیمان Pax Silica؛ امنیت زنجیره تأمین فناوری‌های راهبردی

دکتر طاهری با معرفی ابتکار Pax Silica اظهار کرد که این چارچوب بین‌المللی با تمرکز بر امنیت زنجیره تأمین فناوری‌های پیشرفته، به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند نیمه‌رساناها، هوش مصنوعی، عناصر کمیاب، زیرساخت‌های داده و تولید پیشرفته شکل گرفته است. در سال‌های اخیر، دولت‌ها فناوری‌های پایه‌ای مانند تراشه‌ها، توان پردازشی و زیرساخت‌های هوش مصنوعی را نه صرفاً به‌عنوان ابزارهای اقتصادی، بلکه به‌عنوان مؤلفه‌هایی مرتبط با امنیت ملی و قدرت اقتصادی آینده در نظر گرفته‌اند.

سازمان WAICO؛ تلاش برای شکل‌دهی همکاری جهانی در هوش مصنوعی

رئیس اتاق مشترک در ادامه به معرفی سازمان همکاری جهانی هوش مصنوعی (WAICO) پرداخت و اظهار داشت که شکل‌گیری این سازمان، نشان‌دهنده تلاش کشورهای مختلف برای حضور فعال‌تر در حکمرانی جهانی هوش مصنوعی است و با تمرکز بر همکاری‌های بین‌المللی در حوزه هوش مصنوعی و با رویکردی ویژه نسبت به کشورهای جنوب جهانی (Global South)، به دنبال ایجاد بستری برای توسعه ظرفیت‌های هوش مصنوعی، همکاری فناورانه و کاهش شکاف میان کشورهای پیشرفته و در حال توسعه است.

تحول دیجیتال؛ عبور از فناوری و حرکت به سمت بازطراحی کسب‌وکار

در ادامه نشست، دکتر حسینی مدرس دوره، با طرح پرسشی کلیدی آغاز کرد:

«اگر امروز شرکت خود را از صفر می‌ساختید، آیا دوباره همین شرکت را می‌ساختید؟»

وی با اشاره به اینکه تحول دیجیتال تنها خرید فناوری یا استقرار نرم‌افزارهای جدید نیست، تأکید کرد که سازمان‌ها برای بقا در اقتصاد جدید باید در پنج حوزه اساسی خود بازنگری کنند:

• ساختار سازمان
• تجربه مشتری
• شیوه تصمیم‌گیری
• مدل کسب‌وکار
• فرآیندهای سازمانی

دکتر حسینی با بیان نمونه‌هایی از شرکت‌های Netflix و Kodak توضیح داد که کداک شرکتی بود که حتی فناوری آینده را در اختیار داشت، اما نتوانست خود را با تغییرات بازار و مدل جدید مصرف بازطراحی کند و جایگاه اقتصادی خود را از دست داد.

«نتفلیکس به دلیل داشتن فناوری برنده نشد؛ به دلیل شجاعت در بازطراحی مدل کسب‌وکار برنده شد.»

تهدید اصلی بسیاری از سازمان‌ها نه از بیرون، بلکه از درون سازمان‌هایی ایجاد می‌شود که از تغییر مدل کسب‌وکار خود هراس دارند.

«تحول دیجیتال فراتر از فناوری است؛ استفاده هوشمندانه از فناوری، داده و هوش مصنوعی برای خلق ارزش جدید از طریق بازطراحی مدل کسب‌وکار، تجربه مشتری و عملیات سازمان.»

«فناوری بدون تغییر در مدل کسب‌وکار، فقط هزینه است نه تحول.»

تحول دیجیتال؛ یک سفر استراتژیک نه یک پروژه فناوری

وی مدل پنج‌مرحله‌ای تحول دیجیتال را تشریح کرد و توضیح داد که این مسیر از شناخت و بینش سازمانی آغاز شده و به خلق ارزش پایدار ختم می‌شود و ابزار ارزیابی بلوغ تحول دیجیتال (Digital Transformation Maturity Assessment) را معرفی کرد که سازمان‌ها با استفاده از آن می‌توانند وضعیت خود را بسنجند.

شش اصل آغاز قدرتمند تحول دیجیتال

دکتر حسینی در ادامه، شش اصل کلیدی برای شروع مسیر تحول دیجیتال را تشریح کرد:

1. تمرکز بر ارزش کسب‌وکار، نه صرفاً فناوری
2. رهبری فعال مدیران ارشد و الگوسازی تغییر
3. تصمیم‌گیری مبتنی بر داده و بینش
4. همکاری میان واحدهای سازمانی و مشارکت کارکنان
5. تفکر چابک و یادگیری مستمر
6. توجه به مدیریت ریسک و امنیت از ابتدای مسیر

وی همچنین با اشاره به اهمیت نقش مدیرعامل، ۹۰ روز نخست تحول دیجیتال را دوره‌ای تعیین‌کننده دانست که در آن مدیرعامل باید با تعیین اهداف روشن، تأمین منابع، حذف موانع و ایجاد انگیزه در سازمان، مسیر تغییر را هدایت کند.

حضور فعال اعضای اتاق و نگاه بین‌المللی به نوآوری

در این نشست، مشارکت اعضای اتاق مشترک بازرگانی ایران و اسپانیا نیز مورد توجه قرار گرفت. از جمله حاضران، خانم دکتر باباخانی، دانش‌آموخته رشته نوآوری از دانشگاه‌های اسپانیا در والنسیا بودند که در بخش تخصصی نشست به موضوع شناخت بازار هدف، نیازسنجی کشور مقصد و ضرورت تطبیق راهکارهای نوآورانه با نیازهای واقعی بازارهای بین‌المللی پرداختند.

وی با تأکید بر اینکه موفقیت استارتاپ‌ها در بازارهای خارجی تنها به فناوری وابسته نیست، شناخت محیط کسب‌وکار، فرهنگ بازار، نیاز مشتریان و طراحی مدل ورود متناسب با کشور هدف را از عوامل کلیدی توسعه بین‌المللی عنوان کرد.

اتاق بازرگانی هوشمند

در ادامه نشست، دکتر سید محمدجعفر مرعشی شوشتری، استاد دانشگاه، مشاور استراتژیک و مدیرعامل اسبق سازمان مدیریت صنعتی، به موضوع آینده سازمان‌ها و مفهوم «اتاق بازرگانی هوشمند» پرداخت.

وی با بیش از سه دهه تجربه در حوزه رهبری تحول سازمانی، آینده‌پژوهی و بهبود محیط کسب‌وکار، اظهار داشت که جهان امروز از دوره تغییرات تدریجی عبور کرده و وارد عصر تحولات شتابان شده است.

دکتر مرعشی شوشتری با تشریح مفهوم اتاق بازرگانی هوشمند بیان کرد که اتاق‌های بازرگانی آینده صرفاً واسطه میان دولت و بخش خصوصی نخواهند بود، بلکه به مراکز داده‌محور برای تحلیل اقتصادی، پیش‌بینی روندها و ارائه خدمات شخصی‌سازی‌شده به اعضا تبدیل خواهند شد.

وی تأکید کرد که گذار از اتاق سنتی به اتاق هوشمند، در واقع حرکت از اقتصاد مبتنی بر تجربه و شهود به اقتصاد مبتنی بر داده، تحلیل و هوش مصنوعی است.

آینده مشاغل در عصر هوش مصنوعی

در بخش دیگری از نشست، حسام‌الدین آران، دانشجوی دکتری دانشگاه علامه طباطبایی و از فعالان حوزه فرهنگ و فناوری، درباره آینده مشاغل در عصر هوش مصنوعی سخن گفت.

وی با اشاره به تجربه برگزاری رویدادهای فرهنگی و علمی همچون «شب سروانتس» با همکاری مجله بخارا در دانشگاه علامه، بر اهمیت پیوند میان فناوری، فرهنگ و خلاقیت انسانی تأکید کرد.

آران در سخنان خود با اشاره به اینکه هوش مصنوعی بسیاری از ساختارهای شغلی را دگرگون خواهد کرد، گفت آینده کار تنها بر مهارت‌های فنی استوار نخواهد بود، بلکه ویژگی‌هایی مانند خلاقیت، تخیل، ارتباط انسانی، درک عمیق و توانایی حل مسئله اهمیت بیشتری پیدا خواهند کرد.

وی همچنین بر اهمیت «رؤیاپردازی درباره آینده» تأکید کرد و گفت انسان در عصر هوش مصنوعی باید بیش از گذشته بر جنبه‌هایی تمرکز کند که ماشین‌ها قادر به جایگزینی آن‌ها نیستند.

فرصت‌های همکاری بین‌المللی از مادرید

در پایان، خانم دکتر اسدی که در اسپانیا و شهر مادرید مستقر هستند، به بیان دیدگاه‌های خود درباره فضای نوآوری، کسب‌وکارهای فناورانه و فرصت‌های همکاری بین‌المللی پرداختند.

وی با اشاره به تجربه فعالیت در محیط اقتصادی اسپانیا، بر اهمیت شناخت اکوسیستم نوآوری اروپا، ایجاد شبکه‌های ارتباطی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های بین‌المللی برای توسعه کسب‌وکارهای ایرانی تأکید کرد.

جمع‌بندی

آینده رقابت اقتصادی، نه تنها در اختیار سازمان‌هایی با فناوری‌های پیشرفته، بلکه در اختیار مجموعه‌هایی خواهد بود که توانایی بازطراحی مدل کسب‌وکار، استفاده هوشمندانه از داده و ایجاد پیوندهای بین‌المللی را دارند.

برای اطلاعات بیشتر به وب‌سایت رسمی اتاق مشترک مراجعه کنید:
www.isbc.ir

دبیرخانه اتاق مشترک بازرگانی ایران و اسپانیا